Κλασική Πολιτική Φιλοσοφία

Διδάσκοντες: 
ECTS: 
10
Κωδικός Μαθήματος: 
ΠΕ105
Κύκλος / Επίπεδο: 
Μεταπτυχιακό
Εξειδικεύσεις Μεταπτυχιακού: 
Α. ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ: ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ ΚΑΙ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ
Περίοδος Διδασκαλίας: 
Εαρινό
Περιεχόμενο Μαθήματος: 

Στο πλαίσιο του μαθήματος εξετάζονται ορισμένες σημαντικές πτυχές της κλασικής πολιτικής φιλοσοφίας (από τον 16ο έως τον 18ο αιώνα). Ξεκινώντας από τον Μακιαβέλι και φθάνοντας μέχρι τον Διαφωτισμό και τις απαρχές του γερμανικού ιδεαλισμού, μελετώνται τα κυριότερα φιλοσοφικά συστήματα που επιχείρησαν να στοχαστούν την πολιτική και το πολιτικό φαινόμενο. Με κεντρικό άξονα τη σκέψη σημαντικών πολιτικών φιλοσόφων της κλασικής εποχής, αναλύονται οι έννοιες του κράτους, της κυριαρχίας, του δικαίου, της δημοκρατίας και της ελευθερίας. Γίνεται αναφορά στις πολιτικές θεωρίες του Μακιαβέλι, του Χομπς, του Σπινόζα, του Λοκ, του Ρουσσώ, του Καντ και του Χέγκελ, ενώ τίθεται επίσης το πρόβλημα των σχέσεων μεταξύ φιλοσοφίας, θεολογίας, θρησκείας και πολιτικής.

Στόχοι του Μαθήματος

Στόχος του μαθήματος είναι να εξοικειώσει τον/την φοιτητή/τρια με σημαντικές έννοιες και επιχειρήματα της κλασικής πολιτικής φιλοσοφίας.
Επιδιώκεται η ικανότητα επεξεργασίας και σύνθεσης στοιχείων από ποικίλες πηγές (ελληνόγλωσσες και ξενόγλωσσες, συμβατικές και ηλεκτρονικές). Επίσης, η χρήση των παραπάνω στοιχείων στην οργάνωση και διεξαγωγή αυτοδύναμης επιστημονικής μελέτης που επιστρατεύει σύνθετα μοντέλα της κλασικής φιλοσοφίας στην ανάλυση συγκεκριμένων πολιτικών φαινομένων.
Το μάθημα στοχεύει, τέλος, στην ανάπτυξη της κριτικής ικανότητας των φοιτητών/τριών για συζήτηση και εκπόνηση εργασιών σε καθοριστικά πεδία της δυτικής πολιτικής και φιλοσοφικής παράδοσης.

Βιβλιογραφία: 

- Μακιαβέλλι Νικολό, Ο ηγεμόνας, μτφρ. Ζώζη Ζωγραφίδου-Καραχάλιου, επιμέλεια-σημειώσεις Γιώργος Ζωγραφίδης, Βάνιας, Θεσσαλονίκη 1991. - Machiavelli Niccolo, Έργα, πρώτος τόμος: Διατριβές πάνω στην πρώτη Δεκάδα του Τίτου Λίβιου, σελ. 281-512, μτφρ. Παναγιώτης Κονδύλης, Κάλβος, Αθήνα 1972. - Χομπς Τόμας, Λεβιάθαν, μτφρ. Γρ. Πασχαλίδης/Aιμ. Mεταξόπουλος, Γνώση, Aθήνα 2006. - Σπινόζα Μπαρούχ, Πολιτική Πραγματεία, μτφρ. Άρης Στυλιανού, εισαγωγή Γεράσιμος Bώκος, επίμετρο Etienne Balibar, Πατάκης, Aθήνα 1996. - Σπινόζα, Hθική, μτφρ. Ε. Βανταράκης, εισαγ. Β. Γρηγοροπούλου, Εκκρεμές, Aθήνα 2009. - Locke John, Δεύτερη πραγματεία περί κυβερνήσεως, μτφρ. Π. Kιτρομηλίδης, Πόλις, Aθήνα, 2010. - Μοντεσκιέ, Το πνεύμα των νόμων, μτφρ. Π. Κονδύλης / Κ. Παπαγιώργης, Γνώση, Αθήνα 2006. - Ρουσσώ Ζαν-Ζακ, Το κοινωνικό συμβόλαιο, μτφρ. Βασιλική Γρηγοροπούλου / Αλβέρτος Σταϊνχάουερ, Πόλις, Αθήνα 2004. - Καντ Ιμμάνουελ, Προς την αιώνια ειρήνη, μτφρ. Κωνσταντίνος Σαργέντης, Πόλις, Αθήνα 2006. - Χέγκελ, Ο Λόγος στην Ιστορία, μτφρ. Παναγιώτης Θανασάς, Μεταίχμιο, Αθήνα 2006. - Ίδρυμα Σάκη Καράγιωργα, Θεωρίες της πολιτικής και του κράτους. Hobbes, Locke, Rousseau, Kant, Hegel, μτφρ.-εισαγ. Μανόλης Αγγελίδης - Θανάσης Γκιούρας, Σαββάλας, Αθήνα 2005. - Ίδρυμα Σάκη Καράγιωργα, Αρετές και συμφέροντα. Η βρετανική ηθική σκέψη στο κατώφλι της νεωτερικότητας, μτφρ.-επιμέλεια-επίμετρο Διονύσης Γ. Δρόσος, Σαββάλας, Αθήνα 2008. - Mπαλιμπάρ Eτιέν, O Σπινόζα και η πολιτική, μτφρ. Άρης Στυλιανού, Eστία, Aθήνα 1997. - Balibar Etienne, Ο φόβος των μαζών. Σπινόζα, Φουκώ, Μαρξ, μτφρ. Τάσος Μπέτζελος, πρόλογος Άρης Στυλιανού, Πλέθρον, Αθήνα 2010. - Ντελέζ Ζιλ, Σπινόζα. Πρακτική φιλοσοφία, μτφρ. Κική Καψαμπέλη, Νήσος, Αθήνα 1996. - Hampshire Stuart, Σπινόζα. Μια εισαγωγή στον φιλοσοφικό στοχασμό του, μτφρ. Στέλλα Τσιλεδάκη, εισαγωγή-επιμέλεια Βασιλική Γρηγοροπούλου, Αλεξάνδρεια, Αθήνα 2013. - Γαβριηλίδης Άκης, H Δημοκρατία κατά του Φιλελευθερισμού. H έννοια του φυσικού δικαίου στη φιλοσοφία του Σπινόζα, Eλληνικά Γράμματα, Aθήνα 2000. - Γρηγοροπούλου Bασιλική, Γνώση, πάθη, πολιτική στη φιλοσοφία του Σπινόζα, εισαγωγή Kοσμάς Ψυχοπαίδης, Aλεξάνδρεια, Aθήνα 1999. - «Σπινόζα: προς την ελευθερία. Δέκα σύγχρονες ελληνικές μελέτες», επιμέλεια Βασιλική Γρηγοροπούλου και Άρης Στυλιανού, Αξιολογικά, ειδικό τεύχος 2, Εξάντας, Αθήνα 2002. - «Χομπς: κυριαρχία και κανονιστικότητα», Αξιολογικά, τεύχος 16, Νήσος, Νοέμβριος 2006. - Αγγελίδης Μανόλης, Η γένεση του φιλελευθερισμού. Προβλήματα σύστασης του πολιτικού σε θεωρίες του κοινωνικού συμβολαίου, Ίδρυμα Σάκη Καράγιωργα, Αθήνα 1994. - Berlin Isaiah, Κόντρα στο ρεύμα. Δοκίμια στην ιστορία των ιδεών, μτφρ. Μαρία Ν. Καστανάρα, επιμέλεια Περικλής Βαλλιάνος, Scripta, Αθήνα 2003. - Berlin Isaiah, Τέσσερα δοκίμια περί ελευθερίας, μτφρ. Γ. Παπαδημητρίου, Scripta, Αθήνα 2001. - Hirschman Albert O., Τα πάθη και τα συμφέροντα, μτφρ. Ιουλία Τσολακίδου, Παρατηρητής, Θεσσαλονίκη 2003. - Κασσίρερ Ερνστ, Ο μύθος του κράτους, μτφρ. Στέφανος Pοζάνης / Γεράσιμος Λυκιαρδόπουλος, Γνώση, Αθήνα 1991. - Λαβράνου Αλίκη, Γνώση και πράξη. Για τη σχέση θεωρητικού και πρακτικού λόγου στον Ιμμάνουελ Καντ, Πόλις, Αθήνα 2010. - Λεφέβρ Ζαν-Πιερ & Μασερέ Πιερ, O Έγελος και η κοινωνία, Εστία, Aθήνα 1998. - Mακφέρσον K. Mπ., Aτομικισμός και ιδιοκτησία. H πολιτική θεωρία του πρώιμου φιλελευθερισμού από τον Hobbes ώς τον Locke, μτφρ. Eλένη Kασίμη, Γνώση, Aθήνα 1986. - Μορό Πιερ-Φρανσουά, Χομπς: Φιλοσοφία, επιστήμη, θρησκεία, μτφρ. Νίκη Μουντζούρογλου, επιμέλεια Ελένη Ποταμιάνου, Πατάκης, Αθήνα 2001. - Νούτσος Παναγιώτης, Machiavelli. Πολιτικός σχεδιασμός και φιλοσοφία της ιστορίας, Δαίδαλος-Ζαχαρόπουλος, Αθήνα 2001. - Ντυμόν Λουί, Δοκίμια για τον ατομικισμό, μτφρ. Μπ. Λυκούδης, Ευρύαλος, Αθήνα 1988. - Πλάγγεσης Γιάννης, Νεότερη πολιτική και κοινωνική φιλοσοφία. Από τον Machiavelli στον Marx, University Studio Press, Θεσσαλονίκη 2009. - Σενελλάρ Μισέλ, Η τέχνη του κυβερνάν. Από το μεσαιωνικό regimen στην έννοια της διακυβέρνησης, μτφρ. Κωστής Παπαγιώργης, Καστανιώτης, Αθήνα 1997. - Skinner Quentin, Θεωρήσεις της πολιτικής. Σχετικά με τη μέθοδο, μτφρ. Γιώργος Καράμπελας, Αλεξάνδρεια, Αθήνα 2008. - Σκίνερ Κουέντιν, Μακιαβέλι, μτφρ. Κώστας Αθανασίου, Νήσος, Αθήνα 2002. - Σκίνερ Κουέντιν, Η ελευθερία προτιμότερη από τον φιλελευθερισμό, μτφρ. Αριστέα Παρίση, Α. Καρδαμίτσα, Αθήνα 2002. - Στράους Λέο, Φυσικό δίκαιο και ιστορία, μτφρ. Στέφανος Pοζάνης / Γεράσιμος Λυκιαρδόπουλος, Γνώση, Aθήνα 1988. - Στυλιανού Άρης, Θεωρίες του κοινωνικού συμβολαίου. Από τον Γκρότιους στον Ρουσσώ, Πόλις, Αθήνα 2006. Συναφή επιστημονικά περιοδικά: Αξιολογικά, Δευκαλίων, Υπόμνημα στη Φιλοσοφία, Νεύσις, Κριτικά, Ελληνική Επιθεώρηση Πολιτικής Επιστήμης.