Πολιτική και Κοινωνία στις Παραμονές της Επανάστασης του 1821

Διδάσκοντες: 
ECTS: 
4
Κωδικός Μαθήματος: 
ΚΕ0Ε57
Κύκλος / Επίπεδο: 
Προπτυχιακό
Υποχρεωτικό / Επιλογής: 
Επιλογής
Περίοδος Διδασκαλίας: 
Εαρινό
Περιεχόμενο Μαθήματος: 

1.    Στις παραμονές της Επανάστασης, η οθωμανική κοινωνία
Τα γενικά χαρακτηριστικά μιας οθωμανικής κοινωνίας. Κοινωνικές διαστρωματώσεις, διαχωριστικά όρια, κοινωνική ιεραρχία, εντάσεις και μηχανισμοί εξομάλυνσης.
Οι γεωγραφικές ζώνες της Ελληνικής Επανάστασης, ζώνες με ειδικά χαρακτηριστικά σε σχέση με άλλες περιοχές του οθωμανικού χώρου. Πολυσημία καταστάσεων, οικονομικών και κοινωνικών λειτουργιών.
Η νησιωτική κοινωνία,
οι ζώνες των Αρματολών,
οι ζώνες των Προυχόντων.
Οι κάτοικοι των ορεινών, οι κάτοικοι των πόλεων. Διαφορετικές και συχνά ανταγωνιστικές κοινωνικές δομές.
Η πολιτική και κοινωνική ρευστότητα στα προεπαναστατικά χρόνια: Οικονομική κρίση, οι αναταράξεις στην Πελοπόννησο, το κράτος του Αλή Πασά. Οι κοινωνικές συνέπειες των πολιτικών εξελίξεων.
2.    Ο ξεσηκωμός.
Τι ήταν η Επανάσταση για τους φτωχούς και αμόρφωτους πληθυσμούς της Πελοποννήσου; Τι ήταν ο πόλεμος (με τον Αλή Πασά) και η Επανάσταση για τους αντίστοιχους της Στερεάς Ελλάδας; Ποιοι ήταν οι «άκληροι» που έσπρωχναν τους «καραβοκυραίους» σε Επανάσταση στα νησιά του Αιγαίου;
Η ειδική περίπτωση της Σάμου (η Επανάσταση από τα κάτω).
Στον Μωριά. Η τύχη των φτωχών.
(α) η τύχη των μουσουλμάνων αγροτών και ποιμένων, η τύχη των φτωχών στα πολιορκημένα κάστρα (Νεόκαστρο, Μονεμβασιά, Τριπολιτσά…). Στο περιθώριο των γεγονότων ως το -συνήθως- τραγικό τους τέλος.
(β)Οι Εβραίοι.
(γ) Οι φτωχοί των χριστιανών: στρατιώτες ή θύματα; Η αμηχανία για την επαναστατική στράτευση των φτωχών. Το παιχνίδι των προσδοκιών – οι μουσουλμανικές περιουσίες (οι πραγματικοί ή φανταστικοί -συνήθως- θησαυροί και ο ρόλος τους στη «στράτευση» των φτωχών.
3.    Τα συνταγματικά κείμενα. Η ελευθερία, η ευημερία και η φτώχεια. Θεσμικές πρόνοιες για τους φτωχούς.
Ιδρύματα περίθαλψης, μέτρα ανακούφισης. Ελεημοσύνη.
Η φτώχεια και η «δουλεία»
Τα «θύματα» του Αγώνα. Ανάπηροι του πολέμου, χήρες, ορφανά, πρόσφυγες, απελεύθεροι, Η θέση τους στην ελεύθερη πλέον Ελλάδα.